نحوه تنظیم اظهارنامه یSAD براساس سیستم ASYCUDA و انجام تشریفات گمرکی مربوطه

اظهارنامه در لغت به معنی بیانیه، اطلاعیه و به‌موجب تعریف سازمان جهانی گمرک:

هرگونه اظهار یا عملی به هر شکلی است که مورد قبول یا تجویز گمرک باشد و اطلاعات یا جزئیات موردنیاز گمرک را ارائه دهد.

۱. این اصطلاح شامل اظهارنامه تنظیم شده به وسیله ماشین های خودکار پردازش اطلاعات و فنون ارتباطات می باشد.

۲. این اصطلاح همچنین اقدام لازم از طرف مسافرین را تحت سیستم دو کاناله (قرمز و سبز) در بر می گیرد. مطابق مفاد ماده ۱۱ قانون امور گمرکی مصوب ۱۳۹۰ نیز، اظهار کالا بیانیه‌ی کسبی یا شفاهی است که بر اساس مقررات بین این قانون اظهارکننده، رویه گمرکی مورد نظر خود را درباره کالا مشخص می کند و اطلاعات مورد نیاز برای اجرای مقررات گمرکی را ارائه می دهد.

 به طور کلی مطابق تعریف واژه نامه بین المللی گمرک (اظهار‌نامه کالا) اظهاری است بر روی ورقه ای که گمرک تجویز می کند و به وسیله آن اشخاص ذینفع رویه گمرکی را که باید در مورد کالا اعمال شود، تعیین و در آن مشخصاتی که گمرک اظهار آن ها را برای اجرای رویه گمرکی ضروری می داند، قید می کند.

 اشخاص ذینفع برحسب کشور مربوط می‌توانند، وارد کننده، صادر کننده، صاحب کالا، گیرنده، حمل کننده کالا و غیره یا نمایندگان قانونی آنها باشند.

 در حال حاضر، علاوه بر استقرار نظام دوکاناله در فرودگاه بین المللی امام خمینی، در گمرکات اجرایی که امور مربوط به کالای بازرگانی را عهده دار هستند و با اظهارنامه(SAD) (سند واحد اداری) عمل می کنند, روش مدیریت خطر عملاً با سه کانال کردن تشریفات ارزیابی اعمال می‌شوند.

 علیرغم اینکه ممکن است نام‌های متفاوتی بر سامانه هایی که در مقاطع زمانی مختلف در گمرک مورد استفاده قرار می‌گیرد در نظر گرفته شود، اما در اصل، اساس تمامی آنها همان سند واحد اداری است که در طرح آسیکودا مورد استفاده قرار گرفته است.

 شایان ذکر است اظهار نامهSAD همزمان با اجرای طرح موسوم به(ASYCUDA) در گمرکات مجهز به وسایل لازم برای پیاده کردن طرح مورد استفاده قرار گرفت.

 برحسب انواع رویه ها یا (رژیم های گمرکی) و بسته به شرایط گمرک خانه ها که ممکن است با استفاده از نظام آسیکودا و یا بر مبنای سامانه‌های الکترونیکی دیگری عمل کنند نوع و اشکال متنوع در اظهارنامه هایSAD یا ترکیبی از اظهارنامهSAD و نمونه‌های قبلی و یا همان اظهارنامه های قبلی استفاده میشود.

 اجرای طرح موسوم به (آسیکودا) مستلزم استفاده از اظهارنامه چند منظوره ای است (مثلاً قابل استفاده برای واردات، صادرات و تقسیمات این دو 《رویه گمرکی》 نظیر واردات قطعی، واردات موقت، صدور مجدد، ترانزیت، صادرات قطعی، صادرات  موقت، ورود مجدد) که اظهارنامهSAD خوانده می‌شود و اختصار عبارت ای است که همان مفهوم سند واحد اداری را افاده میکند.

ظهارنامه SAD دارایی ۵۴ خانه، با قید عدد ۱ تا ۵۴ و چهارخانه به ترتیب حروف الفبای انگلیسی معادله الف، ب، ج و د می‌باشد که اولاً حسب مورد واردات و یا صادرات با قید عبارت 《اظهارنامه واردات》 در خانه شماره یک نوع آن مشخص می‌شود و ثانیا بر حسب این اظهارنامه برای یک قلم کالا( با یک کد یا تعرفه گمرکی یا چند قلم کالا تنظیم گردد. دارای دو نوع مخصوصی از این لحاظ است که می‌توان به اظهارنامه های قابل استفاده برای یک قلم یا برای چند قلم اشاره کرد.

 در حقیقت اظهارنامهSAD دو نوع مختلف بیشتر نیست: یکی برای اظهار واردات یا صادرات یک قلم کالا و دیگری برای اظهار واردات یا صادرات برای بیش از یک قلم کالا.

 اطلاعاتی که در متن اظهارنامهSAD وارد میشود از دیدگاه کلی به سه دسته اجباری، اختیاری و سیستمی تقسیم می شود.

 همچنین لازم به یادآوری است که خانه شماره(۱) تا(۳۰) اظهارنامه SAD اختصاص به درجه اطلاعات عمومی اظهارنامه داشته و در خانه (۳۱) لغایت (۴۶) اطلاعات اختصاصی اظهارنامه قید می‌گردد یعنی در اظهارنامه های چند قلمی و بیش از یک قلم،  در خانه های ۱ لغایت ۳۰، اطلاعات عمومی مربوط به کل اقدام ذکر میشود.

با توجه به مزایای استفاده از اظهارنامه SAD که که در ذیل به چند مورد اشاره گردیده است، به منظور تکمیل فرم اظهارنامه، نحوه وارد نمودن اطلاعات در هر خانه به ترتیب شماره های آن و با رسم شکل خانه مربوطه شرح داده شده است.

 برخی از مزایای استفاده از اظهارنامهSAD

1. قابلیت استفاده از اظهارنامه واحد برای همه ی رویه های گمرکی

2. شباهت اظهارنامه SAD یا اظهارنامه مورد استفاده در سایر کشورها

3. امکان تبادل اطلاعات با سایر کشورها و استفاده از اطلاعات آنها در اظهارنامهSAD

4. استفاده از کدهای یکسان در اظهارنامهSAD

5. سهولت تکمیل اظهارنامهSAD

6. جامعه و کامل بودن اطلاعات مربوط به اظهارنامه SAD

7. امکان اظهار تا ۹۹۹ قلم کالا

8. استفاده از گزارش های آماری مختلف موجود در سیستم اظهارنامهSAD

9. امکان ایجاد انواع گزارش های ملی بر اساس نیاز کاربران

10. امکان استفاده از زبان فارسی، انگلیسی، فرانسه و غیره در اظهارنامه

11….

 همانگونه که قبلاً نیز اعلام گردید با توجه به اینکهBase اصلی و اساسی سامانه های محلی و کیفری موجود از جمله: سامانه پنجره های واحد، تجارت فرامرزی، سامانه جامع تجارت و غیر علیرغم نامگذاری آن ها و زیرشاخه های مربوط به نام های مختلف مانندEPLو…همان ASYCUDA می‌باشد که مورد پذیرش کشورهای زیادی نیز واقع گردیده، از توضیحات تخصصی و ورود به جزئیات سامانه های داخلی مذکور خودداری گردیده و صرفاً به تشریحASYCUDA پرداخته شده است.

*بخش اول: جزییات خانه های اظهارنامهSAD

در این مرحله ابتدا فهرست و اصطلاحات و سپس جزئیات و شرح اجمالی هر خانه با معادل انگلیسی و فارسی اسامی خانه ها و اصطلاحات ارائه می گردد.  به طور کلی این مطالب در شرح جزئیات خانه های اظهارنامه SADدیده می شود.

۱. اظهارنامه

 خانه شماره یک اقتصاد به غیر (نوع اظهارنامه) متناسب با رویه گمرکی (که در خانه ۳۷ مشخص شده است) دارد. این خانه از سه قسمت تشکیل شده است. قسمت اول اختصاص به کد حرفی و نوع اظهارنامه دارد. قسمت دوم مربوط به کد عددی نوع اظهارنامه و قسمت سوم جهت ورود و کد ترانزیت کالا در نظر گرفته شده است. اظهار کننده کد نوع این اظهارنامه و رویه گمرکی مورد نظر خود را انتخاب و در محل های مشخص شده در خانه شماره ۱ وارد میکند.

۲. صادرکننده

 در این خانه نام نام خانوادگی شماره شناسنامه و اقامتگاه شخص حقیقی یا حقوقی فرستنده کالا وارد می شود. این خانه در اظهارنامه صادراتی حائز اهمیت است.

۳. برگه‌ها

 این خانه معرفت تعداد نسخه‌های اظهارنامهSAD است که ممکن است فقط یک نسخه برحسب تعداد اقلام مورد استفاده قرار گیرد. این خانه دارای دو قسمت می باشد؛ قسمت اول جایگاه برگ موجود در کل برگ های اظهارنامه و قسمت دوم، تعداد کل برگهای اظهارنامه را نشان میدهد.

 بنابراین اگر کالا یک قلم باشد، عملاً از یک برگ یا ورق اظهارنامهSAD استفاده می شود. یعنی فقط یک برگ استفاده شده و لذا در هر طرف خط فاصل در خانه سه با درج کد یک این منظور را می رساند.

4. فهرست ها

 این خانه نه‌تنها در ترانزیت برکه در واردات و صادرات (در اظهارنامه صادرات) می تواند کاربرد داشته باشد، از جمله با توجه به محدود بودن فضا در مقابل خانه ۳۱ برای درجه اطلاعات راجع به هر قلم کالا و احتمال طبقه‌بندی یا دامنه شمول یک تعرفه گمرکی (کد ۶ رقمی معین) برای تعداد متنوعی از کالاها که تحت یک اسم یا نامه معین خوانده نمی شوند.

۵. اقلام

 این خانه نشان می دهد که کالای اظهارنامه چندقلم (کد ۶ رقمی در تعرفه گمرکی) است. با درج کد ،۱ ،۲،و غیره تعداد اقلام مشخص می شود با توجه به اینکه اگر کالا بیش از یک قلم باشد اظهارنامه بیش از یک برگ خواهد بود، از همین خانه تعداد نسخ اظهارنامه را متوجه می شویم.

۶. کل بسته ها

 معرف تعداد بسته های یک اظهارنامه است یا همان تعداد که در بارنامه و یا سایر اسناد قید گردیده است، اگر کالای یک اظهارنامه فقط یک قلم باشد، منظور از (کل بسته ها)بسته‌های محتوای همان یک قلم خواهد بود و لذا بسته هایی که در جایگاه معین خانه ۳۱ نوشته میشود، با تعداد بسته های خانه ۶ برابر خواهد شد و صفحه دومین نخواهیم داشت، زیرا کالا یک قلم است اگر کالا دو و یا سه و یا n قلم باشد، قطعاً به تعداد اقلام حسب مورد اظهارنامه نیاز داریم. چنانچه کالا به صورت فله و غیر قابل شمارش باشد، همچنین اگر کالا یک بسته محتوی چند قلم که شامل چند تعرفه است، باشد در این خانه عدد ۱ وارد می گردد.

۷. شماره عطف

 در این خانه دفعات مراجعه و تسلیم تعداد اظهارنامه توسط یک اظهار کننده در یک سال مشخص می‌شود که با کد معینی در خانه شماره ۱۴ در و از دیگران قابل تمیز است.

 میزان فعالیت اظهار کننده در گمرکات با اطلاعات این خانه قابل دسترسی است که برای  مقاصد مالیاتی در مورد (حق العمل کاران) یا موارد مشابه دیگر قابل استفاده میباشد.  باید توجه داشت که در هر حال اطلاعات این خانه در برنامه کامپیوتر اداراتی که از نظام آسیکودا استفاده می‌کنند وجود دارد و هر گاه اظهار کننده در درج اطلاعات دچار اشتباه شود، در سایت کامپیوتری اصلاح خواهد شد.

۸. گیرنده

 این خانه، جهت درج اطلاعات )نام و نام خانوادگی شماره شناسایی و اقامتگاه) مربوط به کسی است که برای کالا به نام او در گمرک (سند ترخیص) صادر می شود یعنی هر نوع مطالبه بعد از ترخیص کالا از گمرک یا تقاضای استرداد، به ترتیب در مورد کسر دریافت یا اضافه دریافتی با نام و انجام می‌گیرد؛ بدیهی است مالیات های مربوط به کالا یا درآمد حاصل از فعالیت شخصی که در خانه ۸ نوشته می شود؛ از او مطالبه می گردد. از این رو طبق قانون امور گمرکی کشورمان صاحب کالا شناخته می شود هر چند اصطلاح به کار برده شده در خانه ۸ به زبان انگلیسی الزاماً به صاحب کالا اطلاق نمی شود و (گیرنده کالای فرستاده شده) را در بر می‌گیرد.

۹. مسئول تسویه مالی (صاحب کالا)

 این خانه هر چند ممکن است در برخی کشورها عملیاتی نباشد ولی به لحاظ اهمیت، شرح آن لازم است. اولاً قید (صاحب کالا) در ترجمه فارسی عبارت، به دلیل رفع ابهام به این عبارت (گیرنده) در خانه ۸ با عبارت (صاحب کالا) می باشد. ثانیاً مشخص می کند هزینه کالا را چه شخصی عهده دار است، صاحب کالا یا گیرنده و اگر مشترک باشد تفاوتی ندارد. ثالثا خواسته است از لحاظ مالکیت و یا واگذاری و یا مواردی که کالا رایگان یا بدون هزینه برای (گیرنده) ارسال شده است یا (گیرنده) صرفاً نقش واسطه را ایفا می نماید، تفاوت بین صاحب کالا یعنی شخصی که بعداً کالا را تصرف می‌نماید، با (گیرنده) که منحصراً از نظر گمرک صاحب کالا می باشد را بیان نماید.

۱۰. آخرین کشور مبدا حمل

 بین کشور محل صدور و آخرین کشور مبدا حمل، می تواند تفاوت وجود داشته باشد. معمولاً آخرین کشور مبدا حمل کالا از روی آخرین بارنامه حمل که منحصراً همان نسخه جزء اسناد حمله کالا محسوب و به گمرک ارائه می‌شود تعیین می‌شود. ممکن است که کالایی ساخت انگلستان باشد اما یک بار به دبی هم شده و از آنجا به کویت صادر و در آخرین مرحله از کویت به مقصد بندربوشهر هم گردیده باشد در این صورت آخرین کشور مبدا حمل کویت خواهد بود. در مورد کالای صادراتی چنان تغییری در نحوه حمل داده نشود، کد کشور مقصد در این محل وارد می‌شود در این خانه فقط به درجه کد کشور بسنده می‌شود.

۱۱. کشور طرف معامله

 خانه ۱۱ معمولاً از روی قرارداد و یا (پیش فاکتور) تکمیل می شود. (پیش فاکتور) متضمن اطلاعات کلی و اصلی تعیین‌کننده شرایط یک داد و ستد بازرگانی خارجی است، در این خانه کد کشوری که کالا از آن خریداری شده وارد می شود؛ این کشور می تواند سازنده کالا باشد یا نباشد.

۱۲. اجزا ارزش

 خانه دوازده که فقط یک بار و آن هم در نسخه اول اظهارنامهSAD آمده است، برای درج اجزا ارزش که به ریال پرداخت شده و بابت آن ارزی به طور مستقیم از نظام بانکی یا به نحو دیگری انتقال نیافته و فارغ از اینکه کالای یک محموله یا اظهارنامه یک یا چند قلم باشد در نظر گرفته شده است؛ به عبارت دیگر هزینه‌هایی که وارد کننده با توجه به نوع قرارداد ممکن است به موسسه حمل و نقل ایرانی، یا بابت بیمه باربری به شرکت بیمه ایرانی یا هر نوع هزینه دیگری که توصیه شده یا می شود و بابت آن ارز انتقال داده نمی‌شود ولی عملاً پرداخت ریالی صورت می‌گیرد، می‌پردازد، در این خانه نمایش داده می‌شود. این موضوع برای اظهارنامه‌های واردات مصداق داشته و برای اظهارنامه صادرات عملیاتی نمی‌باشد.

۱۳.س ع ک 《CAP》(Common Agricultural Policy)

 این خانه تحت عنوان (سی ع ک) یا (سیاست عمومی کشاورزی) می باشد که در کشور ایران فعال نبوده و گمرک ایران، تاکنون با تغییر در آن خانه ۱۳ را با عناوین دیگری معرفی نموده است. در هر حال هرچه باشد با نسخه اصلی و جانمایی اولیه که جنبه جدیدتری و اهمیت بیشتری داشته و موجب به وجود آمدن این خانه شده است متفاوت می باشد.

۱۴. اظهار کننده/ نماینده

 در خانه ،۱۴، مشخصات (نام و نام خانوادگی و شماره شناسایی و اقامتگاه) کسی درج می شود که ممکن است خود صاحب کالا باشد (در حالتی که صاحب کالا شخص حقیقی است) یا کارمند و یا شخصی که هیچ ارتباط استخدامی با او ندارد ولی برای انجام خدمات گمرکی و ترخیص کالا دارای پروانه مخصوص از گمرک باشد که این شخص را بازهم اعم از اینکه حقیقی باشد یا حقوقی، حق العمل کار (کارگزار) می نامند.

 اگر شخصی که از طرف صاحب کالا در این خانه نام برده می‌شود، کارمند صاحب کالا باشد، می بایست وکالتنامه رسمی و ثبتی و معرفی نامه ارائه و در عین حال قادر به ارائه اسنادی برای احراز این رابطه که از سوی گمرک مطالبه می‌شود باشد؛ اسنادی که رابطه کارفرمایی صاحب کالا را به طور پیوسته به اثبات برساند چنانچه صاحب کالا سازمان دولتی باشد؛ وکالتنامه لازم نیست و با معرفی نامه رسمی می تواند کارمند خود را برای انجام تشریفات ترخیص به گمرک معرفی نماید. در مواردی‌که اظهارکننده یا نماینده، هیچ رابطه استخدامی رسمی و یا پیمانی با صاحب کالا ندارد، حتما اولاً باید دارای پروانه معتبر حق العمل کاری (کارگزار گمرکی) از گمرک باشد و ثانیاً به موجب وکالتنامه رسمی و ثبتی معرفی شود، اعم از اینکه صاحب کالا شخص حقیقی و حقوقی دولتی یا بخش خصوصی باشد.

۱۵. کشور صادر کننده

 چنانچه ملاحظه می شود خانه ۱۵در دو مورد تکرار شده است، یکی برای درج نام کشور صادر کننده به فارسی و دیگری برای درج کد دو حرفی انگلیسی؛ بنابراین برای مصارف برون‌مرزی از خانه ای دارای کد حروفی استفاده میشود.

 کشور صادرکننده به کشوری اطلاق می شود که کالا از مبدا آن کشور فروخته می شود که البته ممکن است مثلاً عمل فروش مستقیماً با ارتباط خریدار در ایران صورت گرفته و یا خریدار ایرانی قرارداد با فروشنده دیگری در کشور ثالثی منعقد نموده باشد و آن فروشنده کالا را به کشور موردنظر سفارش و در حقیقت او کالا را از کشور دیگر خریداری و از همان کشور کالا به ایران حمل نماید که در این صورت کشور صادرکننده همان کشور محل اقامت فروشنده اولیه نمی باشد.

۱۶. کشور مبدا

 همانطور که از روی اظهارنامهSAD قابل تشخیص است، خانه شانزده برخلاف خانه ۱۵ خانه مشابه آن که برای درج کد کشور مبدا می‌باشد، تحت همین شمار ۱۶ در کنار آن تکرار نشده است بلکه در قسمت میانی اظهارنامه و در ادامه اطلاعات مربوط به هر قلم کالا خانه ۳۴ برای درج کد کالا اختصاص یافته است.

طبق تعریف سازمان جهانی گمرک:

کشور مبداء کالا، کشوری است که در آن کالاها بر طبق ضوابط وضع شده، به منظور اجزای تعرفه های گمرکی، محدودیت‌های مقداری و یا هر اقدام دیگر مرتبط با تجارت، تولید و یا ساخته می شود.

 کالا در هر کجا ساخته شده و یا طبق قواعد و ضوابط پذیرفته شده بین چند کشور یا کشورها برای اعمال تعرفه های گمرکی، محدودیت‌های مقداری نظیر ترجیحات تعرفه ای سهمیه‌بندی ها و به طور کلی هر اقدام مرتبط با تجارت بین کشورها، ساخت یا مونتاژ و یا تهیه شده در آن کشور پذیرفته شود، به عنوان 《کشور مبدا》 مورد قبول خواهد بود.

 به طور کلی در این خانه، نام کشور سازنده کالا درج می گردد.

۱۷. کشور مقصد

 اصطلاح (کشور مقصد) و کد مربوط به آن در خانه ۱۷ بر حسب نوع اظهارنامه واردات، صادرات و یا تقسیمات آن تعیین می شود.

 در اظهارنامه های مربوط به رویه های واردات قطعی ورود موقت، ورود موقت برای پردازش، ترانزیت به داخل، ترانزیت داخلی و کالاهای برگشتی به کارخانه مذکور عبارت  IR و در اظهارنامه مربوط به رویه های صادرات قطعی، صادرات موقت، ترانزیت خارجی و صدور مجدد (مرجوعی) در خانه شماره ۱۷ نام کشورهای دیگر یا مناطق آزاد درج می گردد.

۱۸. هویت و ملیت وسیله حمل در ورود

 در این خانه ایرانی و یا خارجی بودن وسیله حمل و همچنین کد ملیت وسیله حمل در گمرک مقصد (ترخیص کننده) یا گمرک مبدا (گمرک ترخیص کننده کالای صادراتی) نوشته می شود خانه شماره ۱۸ می تواند برای برای مقاصد تجاری، حمل و نقل و یا نقاط ضعف صنعت حمل و نقل و برنامه ریزی برای بهبود وضعیت مورد استفاده قرار گیرد. کشتی، هواپیما و حتی وسایل نقلیه زمینی، شامل خطوط جاده‌ای، ریلی می تواند در این خانه معرفی شود.

۱۹. کانتینر

 این خانه برای درج کد مشخص حمل کالا با کانتینر، یا غیر کانتینر است که گمرک با درج عدد ۱ در این خانه فرض را بر حمل کالا با کانتینر گذاشته و چنانچه در این خانه عدد صفر وارد شود و عید ورود کالاها بدون کانتینر است.

۲۰. شرایط تحویل

 شرایط تحویل که در مبادلات بازرگانی خارجی بین دو طرف معامله به طور معمول در پیش فاکتور به طور وضوح ذکر می‌شود. تعیین کننده قرارداد خرید در رابطه با نقطه شروع و خاتمه مسئولیت های طرفین قرار دارد، یا نقطه انتقال مسئولیت هر یک از طرفین است که بر اساس شرایط بین المللی اتاق بازرگانی بین المللی می باشد که قبلاً توضیح داده شده است.

۲۱. هویت و ملیت وسیله حمل در عبور از مرز

 خانه ۲۱ اظهارنامهSAD برای درج هویت و ملیت وسیله حمل در عبور از مرز بوده و مخصوصاً برای ترانزیت و سایر مقاصد گمرکی قابل استفاده خواهد بود.

۲۲. ارز و مبلغ کل فاکتور

 این خانه که فقط در نسخه اول وجود دارد و در نسخه های دوم تکرار نشده است اختصاص به درجه رقم کل فاکتور (خواه بیش از یک یا دو قلم باشد) دارد. البته نوع عرض با کد سه رقمی مربوطه مشخص میشود؛

۲۳. نرخ ارز

 نرخ ارز برابری با ریال برای محاسبه از گمرکی و سایر مقاصد با توجه به ماده ۱۴ قانون امور گمرکی در این خانه مشخص میشود.

 ممکن است برای سهولت عملیات گمرکی و احتراز از تشریفات اضافه و ترخیص به موقع و سریع محصولات ورودی، نرخ ارز علیرغم تغییر اصولی روزبه‌روز آن که توسط بانک مرکزی اعلام میشود، برای مقاصد گمرکی به صورت دوره‌ای تعیین شود تا مراجعین به گمرک ناگزیر از  اصلاح اظهارنامه های خود در گمرک به دلیل طولانی شدن تشریفات گمرکی نباشند.

۲۴. نوع معامله

 این خانه جهت در اختیار داشتن اطلاعات دقیق تر در مورد وضعیت کالا در نظر گرفته شده است که کد مربوط بر اساس نوع معامله در آن نوشته میشود.

۲۵. نحوه حمل در مرز

 واقعیت کد وسیله حمل در مرز (کامیون، کشتی، واگن؛ راه آهن و غیره) این خانه تکمیل می‌شود. اطلاعات این خانه باید با اطلاعات خانه شماره ۲۹ که مربوط به کد و نام گمرک است تناسب داشته باشد.

۲۶. نحوه حمل داخلی

 در این خانه کد نحوه حمل کالا در داخل کشور، وارد می شود (دریای، زمین، هوایی) که اطلاعات وارد شده در این خانه نیز باید با کد گمرک ترخیص کننده کالا که در قسمت (الف) اظهارنامه مشخص شده، هماهنگی داشته باشد.

۲۷. محله تخلیه

 این خانه در اصل به محل تخلیه کالا اشاره دارد اما معمولاً برای مصارف داخلی در تحلیل وضعیت کالای ورودی، از لحاظ محل هایی که برای مقاصد گمرکی و یا سایر امور در نظر گرفته می شود حائز اهمیت است.

۲۸. اطلاعات مالی و بانکی، کد بانک، شرایط پرداخت

 در مورد واردات یا صادرات که به صورت اعتبار اسنادیL/C معامله می شود یا حتی به صورت اسناد مبتنی بر مقررات متحد الشکل اعتبارات اسنادی اتاق بازرگانی بین‌المللی، این خانه با قید (کد بانک) (شرایط پرداخت) (نامه بانک) (شعبه) (شمارهL/C) و غیره معنادار می شود.

۲۹. گمرک ورودی/ خروجی

 این اصطلاح در اظهارنامهSAD بستگی به رویه واردات و صادرات دارد که بر اساس آن نسبت به تکمیل آن اقدام می‌شود. این خانه در ارتباط با خانه شماره ۲۵ بوده و باید کد های وارد شده با یکدیگر تناسب منطقی داشته باشند.

۳۰. موقعیت کالا

با عنایت به ضرورت استفاده از مسیرهای قرمز و زرد و سبز در نظارت آسیکودا، هرچند این خانه قبلاً با عنوان تعیین مسیر مورد کالا استفاده واقع شده است ولی اگر به مفهوم قریب به واقع در نظر گرفته شود. کاربرد بیشتری دارد تا میزان و اهمیت استفاده از مدیریت خطر که از ضروریات استقرار نظام آسیکودا در گمرک است مورد ارزیابی قرار گیرد.

۳۱. بسته ها و شرح کالا

 این خانه شامل اطلاعاتی راجع به: علائم و شماره های بسته ها، نوع و تعداد بسته ها، شماره قبض انبار، کد مربوط به نوع بسته ها و بسته بندی شرح کامل کالا و سایر مشخصات که در شرایط ورود، حقوق ورودی و در برخورد با هر نوع ضابطه مورد نیاز گمرک است می باشد.

 در مورد کالای های بسته بندی شده، تعداد آن و در مورد کالاهای غیر قابل شمارش برای نوع بسته بندی کلمه (فله )وارد می شود. در قسمت پایین خانه ۳ سطر جهت توصیف کالا در نظر گرفته شده که سطر های اول و دوم، توصیف تعرفه کالا یعنی شرح کالا که مقابل شماره تعرفه کالا نوشته شده می آید و سطر سوم برای توصیف تجاری کالا یا ذکر نام کالا مورد استفاده قرار می گیرد.

۳۲.ش.ق (Item No.)

 شماره و ترتیب کالا در اظهارنامه از لحاظ شناسایی و تعیین این نکته که کالای یک محموله در یک اظهارنامه که شرح آن در خانه ۳۱ به طور کامل آمده چندمین قلم است بنابراین در خانه مذکور شماره قلم مربوطه نوشته می شود.

۳۳. کد کالا

 کد کالا طبق نظام تعرفه یا طبقه بندی که در هر کشور مورد استفاده قرار می گیرد؛ البته نباید از نظر دور داشت که اصولاً کشورهای عضوWCO از نظام واحدی تبعیت می نماید. کد های گمرکی در کشور ما از سال ۱۳۷۵ به همین اساس و طبق نظام(HS) تعیین شده است. تعرفه های گمرکی طبق نظام(HS) فقط شش رقمی هستند و کشورهای عضو و یا غیر عضو در صورت اجرای این نظام مجاز آن بر حسب نیازهای ملی با توسعه دامنه شماره های فرعی ملی با حفظ و رعایت عنوان شماره های اصلی برای مقاصد آماری، اقتصادی و محدودیت های کمی و ترجیحات عمل نماید.

 کد کالا در کشور ایران ۸ رقمی می باشد.

۳۴.کد ک.م(Country origin code)

 خانه مذکور برای نوشتن کد کشور مبدا (کشور سازنده کالا) با حروف انگلیسی اختصاص دارد خانه‌ای که فقط کاربرد داخلی دارد؛  یک بار به شرح خانه ۱۶ و آنچه کاربرد بین المللی دارد و قابل تشخیص برای هر کاربر می باشد و شرح خانه ۳۴ پیش‌بینی شده است.

۳۵. وزن ناخالص

 وزن ناخالص کالا عبارت است از وزن کالا با ظروف و لفاف های درونی و بیرونی؛ البته باید توجه داشت که در بعضی موارد، برای محاسبه هزینه های حمل و جابجایی و انبارداری و غیره ممکن است وزن حجمی کالا مورد توجه باشد که معمولاً در بارنامه و اسناد این نکات رعایت می‌شود، ولی احتمال می‌رود  در هر حال برای مقاصد گمرکی عمدتاً استفاده چندانی نداشته باشد؛ زیرا در غالب موارد حقوق ورودی در ایران بر حسب ارزش گمرکی است.

۳۶. ترجیحات

 ترجیحات در جایی که حقوق ورودی با اعمال تخفیف نسبت به موارد عمومی منظور می‌شود، مصداق پیدا می‌کند.

۳۷. رویه

 منظور از (رویه) یا (رژیم) هر یک از عناوینی است که کالای ورودی یا خروجی به هنگام ورود یا خروج به یا از قلمرو گمرکی حسرت مورد به خود می گیرد. مطابق تعریف واژه نامه اصطلاحات بین المللی گمرکی، رویه یا رژیم گمرکی نحوه عمل به کار گرفته شده به وسیله گمرک برای کالاهایی که تحت نظارت گمرک هستند، می باشد.

 خانه شماره ۳۷ از دو قسمت تشکیل شده است. قسمت سمت راست محله درجه یک در رویه گمرکی که یک کد چهار رقمی بوده و قسمت سمت چپ محل درج کد توسعه یافته میباشد که یک کد سه رقمی بوده و هر کشور با توجه به شرایط خود آن را تعریف می‌کند.

۳۸. وزن خالص

 وزن خالص اگر مبنای محاسبات یا ارزیابی در گمرک برای بررسی سایر مشخصات مثل ارزش کالا یا دستیابی به تعداد کالای مورد نظر باشد در خانه ۳۸ از روی اسناد نوشته میشود.

۳۹. کد سهمیه

 در مواردی که واردات یا صادرات مشمول سهمیه بندی خاصی است از این خانه استفاده می شود.

۴۰. اظهارنامه اجمالی/ اولین سند

 با توجه به مندرجات نرم‌افزارهای گمرکی، درمی‌یابیم که باید در این خانه شماره یا آدرس اظهارنامه‌های سابق مثلاً ورود موقت یا ترانزیت را که اینک به موجب آن ها اظهارنامه نهایی تنظیم می‌شود، در نمود.

۴۱. واحد کالا

 واحد متعارف کالا طبق آنچه بر همین ارتباط در نظام طبقه بندیHS توصیه شده و تحت عنوان(SUQ) (واحد استاندارد مقدار) پیشنهادی توسط شورای همکاری گمرکی خوانده می‌شود در خانه ۴۱ نوشته میشود.

۴۲.ارزش ق.ک

 این خانه اختصاص به ارزش یک قلم کالا آنهم به ارز و مطابق (فاکتور) یا سیاه خرید است. اگر کالا فقط یک قلم باشد، خانه ۲۲ و ۴۲ با هم برابر خواهند بود. در غیر این صورت به تعداد اقلام یک اظهارنامه، خانه ۴۲ و حتی خانه ۴۶ تکرار شده و بر حسب مورد، از نسخه دوم و یا با تکرار این نسخه، تمامی اقلام به تفکیک ارزش فاکتور در خانه ۴۲ و یا ارزش گمرکی در خانه  ۴۶ مشخص خواهند شد. یادآوری می نماید که این ارزش، ارزش اخذ محاسبه حقوق ورودی و عوارض نبوده و فقط ارزش مندرج در فاکتور بر حسب عرضه خارجی می باشد.

۴۳.کد《V M》

 مخفف (روش قیمت گذاری) یا (تعیین ارزش) است که با حروفV.M در خانه ۴۳ در نسخه به زبان انگلیسی مشخص شده است.

۴۴. اطلاعات تکمیلی، گواهی ها و مجوزها

 در خانه ۴۴ اطلاعات در ارتباط با مجوزها، میزان استفاده شده در هر مورد، مقدار باقی مانده و سایر مطالب، مثلاً گواهی ها و نظایر آن درج می گردد.

۴۵. نرخ تعدیل

 خانه ۴۵ در ارتباط با تعدیل ارزش است که بایستی مطابق موافقتنامه ارزش گات به آن توجه شود.

۴۶. ارزش گمرکی ق. ک

 معمولا چون ارزش مبنای محاسبه حقوق ورودی به (ارزش گمرکی) موسوم است، خانه چهل و شش در نسخ ترجمه شده اظهارنامهSAD به درجه (ارزش گمرکی) اختصاص یافته است؛ ارزش گمرکی همان رقمی است که در خانه ۴۷ در محل تعبیه شده تحت عنوان (مبنای محاسبه) قرار می‌گیرد و به موجب اخذ تعرفه گمرکی مبلغ حقوق ورودی را تشکیل می دهد. ارزش گمرکی همان است که در ماه ۱۴ قانون امور گمرکی تعریف شده است.

۴۷. محاسبه حقوق و عوارض ورودی

 برای نوشتن کد اجزای حقوق ورودی، مبنای محاسبه، نرخ تعرفه، مبلغ حقوق و عوارض و نوع پرداخت اختصاص یافته است.

 در اظهارنامه وارداتی درستون نوع و کد وصولی بر اساس جدول مربوطه، در ستون مبنای محاسبه، ارزش ای که مبنای دریافت حقوق ورودی میباشد؛ در ستون موج خیز درصد مو خزر درج شده برای پرداخت حقوق ورودی در ستون مبلغ، مبلغ قابل پرداخت و در ستون ن.پ اگر پرداخت نقدی باشد یک و اگر نسیه باشد صفر وارد می شود.

۴۸. کد حساب اعتباری

 در این خانه برای مواردی که جهت تامین پرداختی ها به گمرک در محل اعتبار صاحب کالا استفاده می‌شود و از طریق مبادله خودکار از حساب صاحب کالا کسر و به بستانکار حساب گمرک منتقل می شود استفاده می گردد. در حقیقت با داشتن صاحب اعتباری توسط صاحب کالا مطالبات گمرک از بابت واردات و اظهارنامه ها با باز کردن صاحب به نفع گمرک وصول می‌شود.

۴۹. اطلاعات انبار

 اطلاعات انبار و موقعیت محل انبار و جزئیات برای اطلاع از محل نگهداری کالا می باشد.

۵۰. مسئول

 امضاء

 خانه ۵۰ که در فرم های چاپی ترجمه شده اظهارنامهSAD بدون قید نکات بالا خالی نگه داشته شده، معمولاً در ترانزیت خارجی و ترانزیت به خارج استفاده می شود.

۵۱. گمرکات مسیر ترانزیت

 در این خانه گمرکات مسیر ترانزیت در داخل یا خارج مورد توجه است.

۵۲. (کشورهای) غیر معتبر برای تضمین ترانزیت

 با توجه به اینکه در مسیر ترانزیت بین‌المللی، حداقل دو کشور و عموماً بیش از دو کشور دخالت دارند، لازم است کشورهایی که در رابطه با موافقت نامه ها و یا کنوانسیون های حمل و نقل بین المللی (ترانزیت) معتبر نیستند و یا مستثنا شده اند، مشخص شوند که از این خانه برای همین منظور استفاده می شود.

۵۳. گمرک مقصد و کشور

 برای نوشتن نام گمرک و کشور مقصد نهایی در ترانزیت بین المللی اختصاص یافته است.

۵۴. محل و تاریخ

 نام و امضاء اظهارکننده /نماینده

 منظور از محل و گمرک خانه و یا پایانه ای است که اظهارنامه گمرکی در آن تنظیم می شود و چون اظهارنامه را صاحب کالا یا نماینده قانونی آن تنظیم می کند، به همین دلیل باید نام و امضای اظهارکننده و یا نماینده نیز در همین موقعیت مشخص شود.

شرح خانه های حروفی

الف)گمرکات مقصد

خانه الف در اظهارنامهSAD مطابق تعریف سازمان جهانی گمرک در رابطه با اصطلاح گمرک مقصد و مشخصات ثبت در این  گمرک است.

 گمرک  مقصد گمرک خانه ای است که عملیات ترانزیت گمرکی در آن جا خاتمه می یابد.

ب) شرح حسابداری

 سفره خانه (ب) بصورت زیر می باشد:

_ نحوه پرداخت

_ شماره ارزیابی

_ شماره رسید

_ جمع هزینه های متفرقه

_ جمع کل اظهارنامه

 این خانه حروفی (ب) برای وارد کردن اطلاعات در ارتباط با عملیات حسابداری فوق الذکر و حقوق مربوط به هر ردیف (قلم) کالا ست که از روی همین رقم، جمع کل اظهارنامه که فقط در صفحه اول اظهارنامه شاهد آن می باشیم، به شمار می رود.

ج) گمرک خانه مبدا (گمرک مبدا)

 حسب مورد ترانزیت و صادرات این دو خانه الف و ج فعال شده، برای صادرات جای خانه ها تغییر میکند یعنی گمرک مبدا جایی که کالا اظهار و از همانجا ترانزیت و به خارج فرستاده می شود.

د) نتیجه رسیدگی گمرک

 این قسمت مهره تاییدی است بر صحت اظهارنامه که معمولاً توسط رئیس گمرک و یا قائم مقام و صورت می گیرد.

 همانطور که قبلا نیز اشاره گردید خانه ۴۷ اظهارنامه به محاسبه حقوق و عوارض ورودی تعلق دارد که برای نوشتن کد اجزای حقوق ورودی بر مبنای محاسبه نرخ تعرفه، مبلغ، حقوق و عوارض و نوع پرداخت اختصاص یافته است. برای تنظیم اظهارنامه و پر کردن خانه های اظهارنامه آشنایی با چند واژه گمرکی ضروری  می نماید.

 حقوق و عوارض ورودی

 حقوق گمرکی و سایر حقوق و حق الزحمه و سایر هزینه هایی که از واردات و یا در ارتباط با آن اخذ می شود ولی شامل حق الزحمه و هزینه هایی که از لحاظ مبلغ محدود و به هزینه های تقریبی خدمات انجام شده می شود نمی گردد.

 حقوق گمرکی

 حقوقی است که طبق تعرفه گمرکی وضع شده است و به اجناس هنگام ورود یا خروج از قلمرو گمرکی تعلق میگیرد.

 وفق مفاد ماده یک قانون امور گمرکی مصوب ۱۳۹۰:

 حقوق ورودی: حقوق گمرکی معادل ۴ درصد ارزش گمرکی کالا به اضافه سود بازرگانی که توسط هیئت وزیران تعیین می‌گردد، به علاوه وجوهی که به موجب قانون، گمرک، مسئول وصول آن است و به واردات قطعی کالا تعلق می‌گیرد ولی شامل هزینه‌های انجام خدمات نمی شود.

 هزینه های انجام خدمات: وجوهی که در قبال انجام خدماتی از قبیل هزینه ی اشعه ایکس (ایکس ری) مهر و موم، پلمپ، باربری، انبارداری در اماکن گمرکی، آزمایش و تعرفه بندی، مراقبت، بدرقه، توزیع کالا و خدمات فوق‌العاده دریافت می‌شود و شرایط ضوابط و مصادیق آن متناسب با خدمات انجام شده تعیین می گردد.

 پس از آشنایی با سیستم آسیکودا اظهارنامهSAD و نحوه تنظیم و تکمیل خانه های آن لازم است، به شرح تشریفات گمرکی در واحدهای مختلف گمرک اشاره شود که در ادامه فلوچارت مربوط در بخش‌های بعدی توضیحات لازم در خصوص این مورد ارائه گردیده است.

 ممکن است بعضی واحد ها و حتی اسناد اشاره شده، در بخش های آتی در برخی گمرکات وجود نداشته باشد و یا حذف شده باشد معلول است با توجه به اینکه گردش کار و چگونگی انجام تشریفات گمرکی به  صراحت در قانون امور گمرکی و آیین نامه اجرایی قانون مذکور مقرر گردیده است، حتی الامکان سعی گردیده است مباحث ارائه شده با متون اشاره شده مطابقت داشته باشد.

*بخش دوم: ورود اطلاعات

هدف از ورود اطلاعات، ورود و پردازش و ذخیره نمودن اطلاعات اظهارنامه ورود قطعی در رایانه و در صورت نیاز چاپ آن می باشد.

 گمرک موظف است امکانات به کارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات را  با رعایت قوانین تجارت الکترونیک و مدیریت خدمات کشوری در اجرای وظایف خود فراهم آورد.

 همچنین وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات موظف گردیده زیر ساخت های ارتباطی و مخابراتی امن و پایدار در بستر شبکه ملی اطلاعات را در گمرک های کشور به منظور اجرای گمرک الکترونیکی فراهم نماید.

 در حال حاضر ورود اطلاعات مربوط به اظهارنامه به صورت الکترونیکی و از راه دور توسط اظهار کننده صورت می‌گیرد. اظهار کننده در این مرحله، با ورود اطلاعات مربوط به اظهارنامه وارداتی و طی مراحل لازم قادر به دریافت سریال گمرکی خواهد بود.

 مطابق تعریف مندرج در واژه نامه بین المللی گمرک، اظهار کننده هر شخص حقیقی یا حقوقی است که اظهارنامه گمرکی را تنظیم می‌کند یا اظهارنامه به نام او تنظیم میشود.

 در بعضی از کشورها اظهارکننده هر شخص حقیقی یا حقوقی است که اظهارنامه گمرکی را تنظیم می کند خواه به نام خود و یا از طرف خود یا به نام خود از طرف شخص حقیقی یا حقوقی دیگر.

 اطلاعات وارد شده در سیستم جهت تکمیل قوانین دور اظهاری شامل سه گروه زیر می باشد:

۱. اطلاعات مربوط به محاسبه حقوق و عوارض کالا و آمارهای گمرکی

۲. اطلاعات مورد نیاز جهت پردازش اظهارنامه تا آخرین مرحله ترخیص کالا

۳. اطلاعاتی که به وسیله سیستم رایانه ای با گمرک تعیین و مشخص میشود

 این تقسیم‌بندی به این معنی است که تعدادی از خانه‌های این فرم ها که در ارتباط با مسائل اساسی اظهار نامه و ترخیص کالا ست حتماً باید توسط اظهارکننده تکمیل شود و فقدان اطلاعات آن به هیچ وجه قابل قبول نیست؛ مانند ذکر شماره تعرفه کالا که مبنای محاسبه حقوق و عوارض می باشد.

 به اطلاعات نوع اول اطلاعات اجباری، نوع دوم اختیاری و اطلاعاتی که به وسیله سیستم ایجاد و در متن اظهارنامه قید می شود نظیر شماره ( کوتاژ) اطلاعات سیستمی گفته می شود.

 در این مرحله همچنین اظهار کننده می تواند نسبت به بارگذاری فایل یا تصویر اسناد و مدارک مورد نیاز در سیستم اقدام و چنانچه تمامی مراحل مربوطه را به درستی طی کرده باشد نسبت به دریافت شماره سریال اظهارنامه اقدام نماید.

*بخش سوم: احراز هویت( پذیرش اسناد)

پس از ورود اطلاعات《 صاحب کالا یا نماینده قانونی وی پس از اطمینان از موجود بودن کالا باید اظهارنامه تعیین شده از طرف گمرک (فرم (برگه) کاغذی، سایر حامل‌های اطلاعات یا اظهار از راه دور را از لحاظ اطلاعات و وجوه گمرکی متعلقه که از ناحیه وی باید اعلام شود بر اساس اسناد مربوطه تکمیلی و به همراه اسناد لازم به واحد پذیرش اسناد در گمرک تصمیم نماید. در این بخش اظهارنامه و اسناد از جهات تکمیل بودن اطلاعات و اسناد ضمیمه ،نداشتن بدهی قبلی، محاسبات، نداشتن خط خوردگی، احراز مالکیت، از ارتباط اسناد با کالا و همچنین برگ  وکالت نامه یا نمایندگی و کارت کارگزاری در صورت لزوم بررسی شده و در صورتی که ایرادی در هر یک از موارد یاد شده مشاهده گردد اظهارنامه و اسناد جهت رفع نقص و تکمیل به اظهارکننده مسترد می شود تا نسبت به اصلاح، تکمیل و امضای آن اقدام و اعاده نماید.

 واحد پذیرش پس از اخذ اظهارنامه امضا شده و اطمینان از کامل بودن اسناد و مندرجات اظهارنامه و صحیح بودن محاسبه حقوق ورودی متعلقه اسناد را به اظهارنامه زمینه و مهر و موم و مشخصات آن را در دفتر ثبت اظهارنامه درج و یا در رایانه وارد و شماره ثبت آن را با قید تاریخ در متن اظهارنامه منعکس می نماید و به سرویس ارزیابی تحویل می دهد.

 با تخصیص شماره ثبت و درج آن در متن اظهارنامه، کالا اظهار شده تلقی و اظهارنامه، تحت این شماره تلقی و اظهار نامه تحت این شماره ثبت شده شناسایی و از این پس نباید از اختیار مأموران گمرک خارج شود قبل از این مرحله (اظهار کالا) صاحب کالاحق هرگونه اصلاح یا تغییر در اظهارنامه را دارد.》

 به منظور دریافت اطلاعات اظهارنامه (با رعایت محرمانه بودن اطلاعات تجاری اشخاص) گمرک شرایط و تمهیدات لازم را جهت انجام امور توسط بخش تعاونی و خصوصی فراهم می نماید.

 اصل اسنادی که باید به اظهارنامه کالای ورودی زمین می شود عبارتند از:

 اسناد خرید، حمل (یا تصویر تصدیق شده سند هم توسط شرکت حمل و نقل بین المللی) ترخیصیه، قبض انبار، مجوزها و گواهی های لازم، اسناد بانکی (در صورتی که کالا از طریق نظام بانکی وارد شده باشد) گواهی مبدا، صورت عدل بندی( در صورت یکنواخت نبودن کالا) و سایر اسنادی که گمرک در اجرای قانون با سایر قوانین ضروری بداند. ضمیمه نمودن سند حمل و ترخیصیه برای کالای ورودی از مناطق آزاد تجاری _صنعتی و ویژه اقتصادی به سرزمین اصلی که در منطقه معامله شده یا قبض انبار آن تبدیل شده از ضروری نمی باشد.

باید توجه داشت که خروج کالا از اماکن گمرکی مستلزم انجام تشریفات گمرکی است و تشریفات گمرکی کالای ورودی در اولین گمرک مجازی انجام میشود.

 گمرک ایران گمرک های مجاز برای انجام تشریفات مختلف گمرکی را اعلام می نماید

 شایان ذکر است مطابق واژه نامه بین المللی گمرک واژه‌های ترخیص (کالا)، تشریفات گمرکی و ترخیص قطعی کالا از گمرک به شرح زیر تعریف شده است:

 ترخیص کالا

 انجام تشریفات گمرکی لازم برای اجازه صدور کالا، ورود برای مصرف داخلی یا جابجایی به موجب رویه های گمرکی دیگر.

 تشریفات گمرکی

 کلیه عملیاتی است که باید توسط شخص ذی نفع و گمرک به منظور رعایت مقررات قانونی و آیین نامه هایی که گمرک مسئول اجرای آنها می باشد، در ارتباط با نظارت بر اشخاص در مرزهای گمرکی و ترخیص بار مسافر، کالا و وسایل نقلیه در ورود صدور و ترانزیت انجام شود.

 ترخیص کالا

 اقدامی است به وسیله آن گمرک به اشخاص ذینفع اجازه می دهد تا کالای موضوع ترخیص را در اخبار خود داشته باشند.

همچنین مطابق مفاد قانونی امور گمرکی تشریفات گمرکی کلیه عملیاتی است که در اجرای مقررات گمرکی انجام می‌شود و ترخیص نیز یعنی خروج کالا از اماکن گمرکی پس از انجام تشریفات گمرکی مربوط است.

توجه به اینکه در این کتاب (ترخیص کالا) از گمرک مورد نظر می باشد، پس از تنظیم و ارائه اظهارنامه به گمرک، این اسناد ابتدا توسط واحد احراز هویت (پذیرش اسناد) مورد بررسی قرار می‌گیرند.

 هدف از این اقدام، احراز هویت اظهار کننده و صاحب کالا، کنترل تعهدات ایفا نشده و بدهی موضوع ماده ۷ قانون امور گمرکی، بررسی اظهارنامه ها بر اساس مندرجات ماده ۶۴ آیین نامه اجرایی قانون امور گمرکی،تخصیص شماره ثبت (شماره کوتاژ )به اظهارنامه، تعیین مسیر اظهار نام و تعیین ارزیاب و کارشناس مربوط برای اظهارنامه می باشد.

 شایان ذکر است در برخی از گمرکات ایکه دور اظهاری صورت می پذیرد، این واحد هست و اقدامات فوق، توسط سیستم و به صورت خودکار صورت می پذیرد.

 به طورکلی مطابق تعاریف مندرج در (واژه نامه بین المللی گمرک) اظهار کالا به گمرک (عمل ارائه کالا به مقامات صلاحیتدار گمرکی، در محلی که برای انجام تشریفات گمرکی تعیین شده و یا مورد قبول واقع شده است) می باشد. اظهار کالا به گمرک به خودی خود یکی از تشریفات گمرکی محسوب می شود.

مچنین (اظهار کالا) مطابق مفاد قانون (امور گمرکی و یا نیهی کتبی یا شفاهی است که بر اساس مقررات این قانون اظهارکننده رویه گمرکی مورد نظر خود را در باره کالا مشخص می‌کند و اطلاعات مورد نیاز برای اجرای مقررات گمرکی را ارائه می دهد.)

 و فقط به مندرجات قانون فوق (روز اظهار) نیز (زمانی است که اظهار نامه امضا شده به زمینه اسناد مربوطه توسط اظهار کننده به صورت دستی یا رایانه ای به گمرک ارائه می شود و شماره دفتر ثبت اظهارنامه به آن اختصاص می یابد.)

 بدیهی است تعریف صاحب کالای تجاری از نظر کمرک و سایر مراجع ذیربط حائز اهمیت باشد که عبارت است از شخصی از این که نسخه اصلی اسناد خرید و حمل به نام او صادر شده و در مورد کالای خریداری شده با تعهد سامانه بانکی آن اسناد از طرف بانک مهر شده) و ترخیصیه میز به نام او باشد یا اسناد مزبور به نام وی ظهرنویسی و صحت امضای واگذارنده از طرف مقام صلاحیتدار گواهی شده باشد.)

 کلیه اظهارنامه هایی که بعد از تعیین مسیر در مسیر های سه گانه انتخاب مسیر اظهارنامه قرار می گیرند، پس از امضاء کارشناس مربوطه و ممهور نمودن به ماهر قسمت دریافت اسناد (در صورت عدم حذف این واحد) لاک و مهر شده و به سرویس ارزیابی ارجاع داده می شوند

*بخش چهارم: سرویس ارزیابی

به منظور حصول اطمینان از اجرای مقررات گمرکی، وصول وجوه متعلقه، صحت مندرجات اظهارنامه و اسناد، کالاهای اظهار شده از لحاظ نوع جنس، تعداد، وزن، ارزش، کشور سازنده، تعرفه و سایر مشخصات و مجوز های لازم باید مورد ارزیابی و کنترل های گمرکی قرار گیرد.

 تدوین و ابلاغ دستورالعمل درخصوص وظایف ارزیابان، کارشناسان و سایر کارکنان، نحوه نمونه برداری، نقص اسناد، کشف تخلف و گزارش آن، نحوه و میزان وارثی و معاینه بر اساس اصول انتخاب خطر و وارسی اتفاقی و درج نتایج فارسی در اظهار نامه به گمرک ایران محول گردیده  است. به تشخیص گمرک یا تقاضای صاحب کالا، وارسی و ارزیابی کالا می تواند با حضور صاحب کالا یا نماینده قانونی وی انجام شود.

 در سال‌های اخیر ماهیت تجارت بین المللی به طور گسترده‌ای از نظر میزان حمله به کالاهایی که تجار مبادله می‌کنند و همچنین سرعت معاملات و حجم کالاهای مورد معامله دچار تغییر و تحول شده است.

 این امر در کنار فشارهای سازمان های دیگر در تجارت بین المللی برای به حداقل رساندن دخالت دولت، باعث شده که مقامات مسئول گمرک تاکید فزاینده ای بر تسهیل امر تجارت داشته باشند.

 ادارات گمرک به منظور کسب توازن مناسب این تسهیل امر تجارت و کنترل های قانونی، کنترل های به اصطلاح 《دروازه ای》 معمولی و سنتی خود را رها کرده و مدیریت ریسک را با درجات متنوعی از پیچیدگی به کار می‌گیرند.

 یکی از ضوابط مهم گمرک الکترونیکی ماژول انتخاب می باشد در واقع این معیار مبتنی بر رویه مدیریت ریسک است که بر اساس آن گمرکات به دلیل کمبود امکانات و عدم امکانات بازرسی فیزیکی و معاینه کلیه کالاها و منابع محدود خود را مصروف شناسایی مواردی که امکان تخلف و تقلب وجود دارد می نماید و به جای اینکه همه کالاهای وارد یا ساده را به منظور انطباق با مقررات و اخذ حقوق و عوارض کنترل نموده و به دلیل کمی وقت و نیرو با عجله و به طور سطحی و ناقص مورد معاینه قرار دهند، بر اساس اصل اعتماد و نبودن انگیزه تقلب در خصوص برخی از کالاها یا صاحبان آنها بنا را بر صحت گذارده از باز کردن و ارزیابی تک‌تک بسته ها خودداری و برای آنها سند ترخیص فوری و بدون بازدید صادر و در عوض منابع صرفه‌جویی شده از این طریق را به ابر بازرسی دقیق و موشکافانه موارد تخلف فضا و داره احتمال تقلب بالا اختصاص می‌دهند. بدین ترتیب علاوه بر افزایش عایدات دولت، گمرک می‌تواند موارد جدید تخلف را در سایه موشکافی، دقت و صرف وقت بیشتر کشف و از ورود کالاهای غیر مجاز یا ممنوع الورود به کشور، جلوگیری، ضمن آنکه سرعت عمل بیشتری برای امر ترخیص که لازمه تجارت امروزی است به عمل آورد‌.

 در اجرای هدف فوق و استفاده از روش انتخاب تشریفات ترخیص، اظهارنامه‌های کالای ورودی بر اساس ضوابطی که تعیین می گردد از نظر کنترل های ورودی گمرکی در مسیر 《سبز》 《زرد》 و 《قرمز》 قرار میگیرند.

 از انواع ضوابطی که موجب می شود اظهار نامه کالاهای مختلف در یکی از سه مسیر فوق قرار گیرند می توان به:

● ضابطه بر اساس تعرفه کالا: تعرفه‌های من و ورود قانونی و شرعی تعرفه های ممنوع الورود طبق کنوانسیون های بین المللی موضوع سلاح های شیمیایی، کالاهای مشمول استاندارد اجباری و غیره.

● ضابطه بر اساس نوع معامله: کالای برگشتی کالایی بدون انتقال ارز و غیره

● ضابطه بر اساس نوع رویه و وضعیت کالا: کالای مستعمل و غیره

● ضابطه بر اساس ارزش کالا: مثلاً ارزش کالاهای اظهاری بیش از ۵۰ هزار دلار

● ضابطه بر اساس نام کشور: کشورهای دارای ریسک

● ضابطه بر اساس نام صاحب کالا و اظهار کننده

● و سایر ضوابط اشاره نمود.

 شایان ذکر است در مورد اظهارنامه‌های بدون ریسک که به هیچ یک از ضوابط تعریف شده فوق برخورد نمی کند، حداقل نرخ تصادفی برای مسیر های زرد و قرمز تعیین شده است.

 به طور کلی روش اجرایی در سرویس ارزیابی گمرکات ای که تحت سیستم انتخاب مسیر اظهارنامه فعالیت می کنند بدین شرح است که پس از تخصیص شماره ثبت (شماره کوتاژ) و تعیین مسیر اظهارنامه، اظهارنامه به سرویس ارزیابی ارجاع داده می‌شود که بر اساس نوع مسیر مشخص شده (سبز، زرد، قرمز) اقدامات زیر صورت می پذیرد:

الف) اظهارنامه هایی که در مسیر سبز قرار می گیرد:

《 مسیر سبز: ترخیص کالا بدون نیاز به بازدید یا بررسی کامل اسناد》

 سرویس ارزیابی پس از وصول اظهارنامه، اقدام به بررسی اجمالی آن به منظور حصول اطمینان از ارائه مجوز های احتمالی و اسناد لازم، ردیف تعرفه اظهار شده و بررسی وجوه پرداختی و صحت مطالب مندرج در خانه های اظهارنامه نموده و در صورت تایید نسبت به اخذ شماره ارزیابی از سیستم اقدام می نماید.

 شماره ارزیابی ادبی است که پس از پایان تشریفات ارزیابی، از طریق سیستم رایانه ای به اظهارنامه اختصاص داده می شود.

 پس از این مرحله دایره صندوق و از صدور پروانه اقدام به صدور پروانه نموده و با این اقدام، تشریفات انجام کار در این دایره به پایان می‌رسد. در برخی گمرکات به مرز تعیین مسیر سبز برای اظهارنامه ها (مثلاً اظهارنامه واحدهای تولیدی) ضمن صدور پروانه الکترونیکی (پس از وصول حقوق ورودی) اظهارنامه و پروانه به درب خروج ارجاع می گردد.

ب) اظهارنامه هایی که در مسیر زرد قرار میگیرند:

《 مسیر زرد: ترخیص کالا پس از بررسی کامل اسناد》

 کارشناس مسیر زرد پس از دریافت اظهارنامه اقدام به بررسی کامل اسنادی و ارزش کالا نموده و در صورت تایید کلیه موارد  اظهار نامه را ممهور به مهر سرویس ارزیابی نموده( سیستمی _غیر سیستمی) و به رئیس سرویس ارزیابی تحویل می نماید که در این مرحله نسبت به اخذ شماره ارزیابی و درج آن در اظهارنامه اقدام می گردد.

 پس از این مرحله دایره صندوق و صدور پروانه با اخذ قبض یا رسید پرداخت حقوق ورودی و کلیه عوارض متعلقه اقدام به صدور پروانه نموده و آن را جهت امضا (سیستمی_ غیر سیستمی) به رئیس سرویس ارزیابی می دهد.

 شایان ذکر است چنانچه ضمن بررسی اظهارنامه‌های مسیر سبز و زرد توسط کارشناس مربوط نیاز به تغییر مسیر باشد، متصدی مربوطه پس از احصاء دلایل طرح شده اقدام به تغییر مسیر اظهارنامه به مسیر های زرد و قرمز می نماید.

ج) اظهارنامه هایی که در مسیر قرمز قرار میگیرند:

《 مسیر قرمز: ترخیص کالا پس از بازدید کامل اسناد، معاینه و ارزیابی کامل کالا》

 ارزیاب تعیین شده برای اظهارنامه های قرار گرفته در مسیر قرمز با رعایت مقررات مربوطه از کالا بازدید به عمل آورده و نتیجه ارزیابی را ضمن درج اطلاعات خواسته شده در اظهارنامه مربوطه منعکس می نماید.

 همچنین ارزیاب مکلف از نظر آزمایشگاه بهداشت، استاندارد، انرژی اتمی، قرنطین نباتی، دامپزشکی و غیره را در صورت نیاز استعلام وضعیت است در صورت تایید کلیه مراتب، نسبت به تایید و ارجاع اظهارنامه به کارشناس ذی‌ربط اقدام نماید.

 کارشناس سرویس پس از دریافت اظهارنامه و بررسی آن در صورت تایید کلیه موارد اظهاری نسبت به تایید اظهارنامه و اخذ شماره ارزیابی اقدام نموده و در صورت لزوم اظهار نامه را به رئیس سرویس ارزیابی مربوطه عودت می دهد.

 پس از این مرحله دایره صندوق و صدور پروانه اقدام به صدور پروانه نموده و آن را جهت تایید به رئیس سرویس ارزیابی اعاده می نماید.

 به طور کلی پس از تحویل اظهارنامه به سرویس ارزیابی و تعیین ارزیاب و کارشناس توسط مسئول سرویس ارزیابی ارزیاب و کارشناس نتایج بررسی را به در اظهارنامه منعکس و در صورت قبول اظهار یا تعیین تکلیف فرق سایر مواد قانون در مواردی که اختلاف مشاهده نشود، اظهارنامه را امضاء و میزان وجوهی را که باید پرداخت شود به اظهار کننده اعلام و اظهار نامه تحویل واحد صندوق و پروانه می شود.

 واحد مذکور پس از دریافت اسناد پرداخت یا تامین وجوه متعلقه از اظهار کننده، نسبت به کنترل و ثبت آنها و انطباق وجوه پرداخت شده اقدام و اظهارنامه و پروانه ای را که بر اساس مندرجات اظهارنامه در این واحد تهیه شده است، مهر و امضا می نماید.

 سپس اظهارنامه و پروانه به شخصی که از طرف رئیس گمرک تعیین می شود تحویل تا پروانه را با اظهارنامه مطابقت و در صورت صحت اقدامات انجام شده، با غیرت تاریخ پروانه را امضا و مهر نماید

 سپس اظهارنامه و اسناد و پروانه تحویل متصدی دفتر ثبت اظهارنامه شده تا پس از ثبت شماره و تاریخ امضای پروانه و اطلاعات تکمیلی پیش‌بینی شده در آن دفتر، پروانه را با اخذ رسید تحویل صاحب کالا یا نماینده قانونی وی و اظهارنامه و اسناد ضمیمه را تحویل واحد نگهداری اظهارنامه نماید.

 هرگاه در جریان ارزیابی اختلافاتی به زیان دولت مشاهده شود ارزیابان موظفند مشروح اختلاف را در اظهارنامه نوشته و امضا نمایند و بلافاصله صورتمجلس تخلف حاکی از شرح اختلاف از طرف سرویس ارزیابی تنظیم و به اظهارنامه ضمیمه و برای تعیین جریمه به رئیس گمرک ارائه می‌شود.

 هرگاه در جریان ارزیابی اختلافاتی که مستلزم دریافت تفاوت حقوق ورودی و هزینه های انجام خدمات نباشد کشف شود و کالا دارای شرایط ورود یکسان باشد (مانند این که نام یکی از دو نوع کالای مجاز که حقوق ورودی آنها یکسان است به جای نام دیگری در اظهارنامه نوشته شده باشد) در این صورت نیز مشاهدات ماموران باید در اظهارنامه قید و بدون تنظیم صورت مجلس تخلف با اطلاعات رئیس گمرک پس از اخذ جریمه موضوع ماده ۱۱۰ قانون، اجازه اصلاح مورد اشتباه داده می شود.

 اگر صاحب کالا مشخصات کالای خود را به زبان خود اظهار کرده باشد و مراتب بر اثر ارزیابی کسر شود ارزیابان موظفند مشاهدات خود را زیر اظهار نامه بنویسند و آن را به متصدی سرویس ارزیابی مسترد دارند.

 در چنین مواردی متصدی سرویس ارزیابی موظف است مراتب را به صاحب کالا اعلام کند و صاحب کالا میتواند در متن یا پشت همان اظهارنامه به استناد نوشته ارزیاب و تایید متصدی یادشده تقاضای استرداد اضافه پرداختی را بکند و در این صورت رئیس گمرک یا قائم مقام او پس از رسیدگی در زیر گزارش متصدی مذکور اجازه صدور حکم استرداد را خواهد داد.

 البته هر گاه صاحب کالا یا نماینده وی به سبب تسریع در کار خود مایل به درخواست استرداد نباشد باید انصراف خود را در متن یا پشت اظهارنامه نوشته و امضا نماید و صاحب کالا یا نماینده او حق درخواست استرداد اضافه پرداختی را نخواهد داشت.

 باید به این نکته مهم نیست توجه داشت در گمرک و اظهار کنند حتی در موارد مجاز مشروط یا ممنوع بودن کالا اختلاف آثل شود و ترخیص کالا بر اساس نامه گمرک مستلزم پرداخت مبلغی بیش از آنچه اظهار شده است گردد، اظهار کننده می‌تواند حقوق ورودی را بر اساس اظهارات خود نقدی و به طور قطع پرداخت و تفاوت و جریمه احتمالی را به در صورت سپرده نقدی یا ضمانت نامه بانکی تودیع و کالا را ترخیص کند.

 در مواردی که صاحب کالا به انتظار اعلام نظر قطعی گمرک از ترخیص کالا خودداری کند در صورتی که نظر قطعی گمرک معیر به پرداخت مبلغی بیش از اظهار صاحب کالا نباشد، کالا از تاریخ اظهار تا تاریخ اعلام نظر قطعی و نهایی گمرک به صاحب کالا، از پرداخت انبارداری معاف است.

 برای مدتی که با تشخیص گمرک، مقررات یا دستورهای دولتی به ناحق مانع از ترخیص کالا شود صاحب کالا از پرداخت هزینه انبارداری معاف است و مراتب نیز به مرجع مسئول تحویل گیرنده کالا اعلام میشود.

*بخش پنجم: دایره ارزش

گمرک موظف است بر اساس مندرجات مواد ۱۴ و ۱۵ امور گمرکی و موادی از آیین‌نامه اجرایی آن ارزش اظهار شده کالای وارده را مورد رسیدگی قرار دهد.

 رسیدگی به ارزش اظهار نامه هایی که در مسیر سبز انتخاب مسیر قرار می گیرند معمولاً پس از ترخیص کالاهای آنها از گمرک و در مرحله بازبینی انجام می‌شود به استثنای مواردی که به تشخیص گمرک و با توجه به پارامتر های گوناگون جهت رسیدگی به دوایر ارزش یا بازبینی ارجاع داده می شود.

 شایان ذکر است در برخی از گمرکات دایره ارزش حذف گردیده و رسیدگی به ارزش کالا در همان سرویس ارزیابی و توسط کارشناسان مربوطه صورت می‌پذیرد. همچنین در برخی موارد اداره یا واحد بازبینی نیز ارزش کالاهای اظهار شده را قبل از ترخیص کالا مورد بررسی قرار می‌دهد.

 ارزش اظهار شده اظهارنامه هایی که در مسیر زرد و قرمز قرار می‌گیرند معمولاً با توجه به اسناد ضمیمه و بنا به ضرورت ارائه نمونه، مورد رسیدگی قرار می‌گیرند.

 ارزش کالاهای ورودی و صدور ای تعیین شده از طرف گمرک ظرف ۳۰ روز از تبیین ارزش در گمرک اجرایی یا ابلاغ کتبی توسط گمرک ایران قابل اعتراض بوده و رسیدگی به اعتراض پس از این مهلت با رعایت ماده ۱۳۵ قانون در صلاحیت مراجع رسیدگی به اختلافات گمرکی میباشد.

 با توجه به اهمیت رسیدگی به ارزش کالا در گمرکات یک وست از این کتاب به بررسی این موضوع همچنین تشریح مواد قانونی فوق‌الذکر اختصاص یافته است.

*بخش ششم:دایره صندوق و صدور پروانه

وظیفه دایره صندوق و صدور پروانه، کنترل واریز وجوه مندرج در اظهارنامه به حساب بانکی مربوطه، گرفتن شماره رسید از کامپیوتر و تخصیص آن به اظهارنامه مربوطه، صدور پروانه جهت ترخیص کالا و همچنین صدور قبوض درآمد و سپرده حسب مورد می باشد.

 شماره رسید شماره‌ای است که توسط رایانه برای هر اظهارنامه اختصاص می‌یابد و نشانگر پرداخت کلیه هزینه هایی است که در اظهارنامه درج گردیده است.

  صندوقدار پس از دریافت اظهارنامه ای که شماره ارزیابی به آن اختصاص داده شده به همراه فیش بانکی پرداخت شده بابت هزینه‌های متعلقه نسبت به وارد نمودن اطلاعات مربوط به رایانه اقدام و پس از تخصیص شماره رسید توسط رایانه آن را در محل مخصوص اظهارنامه درج نموده و با دادن شماره فوق به سیستم، اقدام به صدور پروانه گمرکی می نماید.

 پروانه چاپ شده که مهمترین (سند ترخیص) کالا می باشد پس از ممهور شدن به مهر صندوق و امضاء صندوق دار همراه با اظهارنامه جهت امضاء و مهر برجسته به سرویس ارزیابی ارجاع می‌شود.

 پروانه ورود گمرکی جزء (اسناد مثبته گمرکی) که در موارد احتمالی  قاچاق می توان به آن استناد نمود نیز محسوب می گردد، مشروط بر اینکه مشخصات مذکور در این سند با مشخصات کالا تطبیق نماید و فاصله بین تاریخ صدور سند و تاریخ کشف کالا با توجه به نوع کالا و نحوه مصرف آن متناسب باشد.

 گیم شایان ذکر است در حال حاضر مطابق اعلام گمرک ایران این سازمان اقدام به حذف پروانه سبز گمرکی نموده و این سند به صورت الکترونیکی صادر و به طریق پیامک استعلام می شود‌

*بخش هفتم: درب خروج

صاحب کالا نماینده قانونی وی، پس از اخذ پروانه ترخیص، جهت دریافت مجوز بارگیری به درب خروج مراجعه نموده و مسئول درب خروج پس از بررسی اجمالی مندرجات پروانه، مجوز بارگیری صادر می نماید.

 ذینفع برای بارگیری کالا با اسناد مربوط، به انبار ها (که در بنادر زیر مجموعه سازمان بنادر و دریانوردی و در گمرکات زمینی زیرمجموعه انبارهای عمومی است) مراجعه و پس از تسویه دفاتر نسبت به بارگیری کالا اقدام و انباردار با صدور بیجک، اجازه خروج کالا از انبار صادر و برای خروج کالا از گمرک به درب خروج مراجعه می شود.

 انتخاب ارزیاب به و بارشمار، انطباق ارزیابی مجدد کالا در صورت لزوم، ثبت مندرجات پروانه، شماره بیجک و سایر مشخصات در سیستم درب خروج صدور پته عبور و غیره از دیگر مراحل و تشریفات خروج کالا در درب خروج گمرک است که حسب مورد انجام  می پذیرد.

 هرگاه در اثر بازرسی و بررسی های به عمل آمده در درب خروج اختلافی مشاهده نگردد اجازه خروج کالا از گمرک داده شده و در صورت بروز اختلاف چنانچه اختلاف به وجود آمده موجب پرداخت ما به التفاوت حقوق ورودی باشد بعد از پرداخت مابه التفاوت و جریمه متعلق به موجب قبض درآمد و یا قبض سپرده اجازه خروج صادر و در غیر این صورت چنانچه اختلاف راجع به غیر مجاز بودن کالا و در صورت دیگر مشروط بودن آن و در موارد اخیر ارائه مجوز، امکان ترخیص نباشد دستور تخلیه کالا در انبار صادر می شود.

 برخی معتقدند فلسفه وجودی درب خروج بر اساس ماده ۷۰ آیین نامه اجرایی قانون امور گمرکی می‌باشد که صرفاً اعلام نموده است 《رئیس گمرک می تواند در هر مورد که مقتضی بداند کالا را که ارزیابی آن انجام یافته است بازدید نموده و آن کالا را شخصاً یا به وسیله هر مورد دیگری از ماموران گمرک دوباره ارزیابی و معاینه نماید》

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.